Isi amende ano manuša jek cpecijalikanomanušikano kororipe, kova panda zamanenca (vekovima) otheando amaro vilo akale civilizacijate. Ando but modelija lošnone mothavibasko (ponašanje) dikhelape sar – nane khanči hem but si bilačhe. Te konzumirine alkoholi ki akanutni kultura, isila statusi – „sar nekasara te ove paše“.
Sakova nakhlo ispiti, bijandimasko dive, numaj bešipe te dahine pali phari buti, amen dolaja o tahtaja te vazda, kote godinaja so na keraja bilačhipe. Numaj pali odija garavdi fasada ikljola majpharo nasvalipe – adhinipen e modernone vrjamako. Kana o ternno manuš khuvela ando drom e bare manušengo, ov kerela odova, sar jek bileti te khuve andre e amalencar.
Akava bileti isile poro garavdipe, odoleske kana deja te love, našaleja toro muklipe (sloboda). Nane čače kana vakerena, so si o alkoholizmi phandlokana sijan ko maškarutne berša. Odova si ilizija so na dikhela o phuripe e beršengo a hem o socijalnikano statusi.
O alkoholizmi nane bibah so avela avrijal, numaj vov si bidikhutno čhinavipe kana o manuš korkori mangel telo garavutno haljovipe.
Te šaj polačhe te haljova o kompleksipe akale garavde epidemijako, trubula te šuna o paramisa e manušengere so nakhlje akava drom. O angluno egzampli vakerela taro manušikano siklipen (navika) kote astardžovela i kontrola jekhe dživdipaskiri, sar ko akava egzampli e studentesko o N.S. kova konzumirindža alkohol numa kana perela vikend, te šaj polokhe te agorkerel ple fakulteteskere buča thaj te na ladžal so pijela.
Ponadari kana ali i vrjama te ikljol ko ispitija, dolindžale i depresija, tegani na dikhlja te pijel samo kana si vikendo, numaj sakova dive kana uštela javinate, numaj ponoduri na sinele pobuter kontrola. O alkoholi ljelja te ingarel les pere ritmoa, sa džikaj na našaldža po sastipe, te legarenle te otrezninelpe.
O dujto egzampli motavela avdisutno trendi sar soj o vejping hem o alkohol, kote dolindža e dešušove beršengi čhaj – gimnazijalkai M.J. Voj pali influenca (uticaj) socijalnone netvorkeski, ljelja te pijel elektronikane cigare thaj aromatizuime alkoholikano pijbe ko žurke.
Akija phari kombinacija kote o nikotini barjarela o ankcioziteti a o alkoholi phandela. Akava andža dži ko otruibe hem andža respiratornikano pharipe hem odolese igardi ki hitno služba. Akava bilačhipe e aktuelnone trendoski, kova dičhola kaj na kerela khanči, e ternen čhivela ko but baro adhinipen.
O trito egzamli vakerela kana ki vrjama haljovaja o bilačhe mothavipe ko manuš thaj kana i familija dela phikaripe ando problemi, lokhe šaj te čhinelpe o sindžiri (lanac) te agorkerelpe o problemi. Akava egzampli kote o S.P. kova džala ki fundavni škola, taro jek drom ljelja te cidelpe ando peste, soske o pophureder čhavore taro oleskoro than čhidže leske ultimatum te konzumirinel alkohol hem cigate te manglja te khufel ando košarkakoro tereni.
E čhavoreskere kherutne ando phravdo vakeribe thaj konsultiribe e školakere psihologeja, dindžele phikharibe te ovel zoralo thaj te ovel le plo dikhibe katar akava problemi, odoleja so ka cidelpe taro odola čhavore hem te irinelpe ando sporti so kheldža.
Isi amen štarto egzampli kote vakerela taro manuš kova isile trianda berš o M.K. kova deš berš nakhavdža ko alkoholizmi thaj ikljilo odolestar. O alkoholi rumindža lesiri karijera ki buti, ulavdžape e romnjatar, hem našaldža poro sastipe. Sar alo te cidelpe taro alkohol?
Adžahar so e medicinakoro timi thaj avera alkoholičarija so nakhlje akava drom, dindžele dumo thaj apstinencija, kote pohari sikljilo te dživdinel bizo alkoholi hem ulo šukar preduzetniko thaj volonteri kova akana vakerela averenge so šaj te ikljolpe taro majhor kalipe. Te dikhljam tari rig e biologijakiri, o adolescentija nakhena jek intezivikano procesi baripnaskoro. Ando lengere berša, te pile alkoholi hem cigare, avela dži ko rebalansi lengere neurotrasmiteresko thaj sigate avela dži ko adhinipen.
Sa o terne arakhenape ko jek maškar nesave drumosko, kote o dživdipe ando vasta e adhinipasko mothavela manušesko kamipe andi redukcija pere potencijalesko. Dži kaj si o dživdipe kerdo ando andrunalo (unutrašnja) muklipe (sloboda) odova si jekhutno drom kova igarela dži ki bah.
Ando akava drom i familija o kherutne trubula te oven manuša kola ka den poro phikaribe, vakerindoj thaj bizi represija. I škola thaj o edikacijako-sikljovibaskere institucije isilen buti te keren medijska programija sikljovibaskere thaj aver organizacije kote ka kerelpe anbijenti kote ka motavenpe lačhe thaj saste stilija dživdipaskere, kola ka ciden e manušen te aven te šunen.
Majbaro šukaripe sakone manušeskoro na merinipe kozom pilja alkoholi, numaj kozom si zoralo e manušeskoro karakteri thaj sar arakhela poro sastipe.
Irinen tumen ko inportantno teme e serijaleskere „DJIVIPE BIZO MARDNIPE“ thaj drabaren sa o objave akate.
Bišundo vastengo phandlipe e terne manušesko andi avdisutni vrjama
Narkomanija: O čačipe palo hemijaki iluzija
Komari: Džekpot kova čorela o ternipe
O akoholizmi: Kana o tahtaj dirigirinela e ternipaja
O alarmesko signali ando školakoro zvono
O dad thaj i daj andi vrjama e digitalnikane zamkengi
I psihologija e ikljovibaski taro adhinipen
I Vranja bizo phandlipe e adhinipasko
Projekat podržao Grad Vranje. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.